Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, góp phần lớn vào GDP, tạo công ăn việc làm cho người lao động và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Nhận thức được điều đó, Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi nhằm hỗ trợ khu vực này phát triển bền vững và hội nhập tốt hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bài viết này sẽ cung cấp thông tin về tiêu chí xác định DNVVN theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành và các chính sách hỗ trợ cụ thể mà doanh nghiệp có thể được hưởng.
1- Tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ
Theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14, được hướng dẫn bởi Nghị định 80/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp vừa và nhỏ được phân loại theo quy mô lao động, tổng doanh thu và tổng nguồn vốn, cụ thể tại Điều 5 Nghị định này quy định như sau:
Điều 5. Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa
– Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; lĩnh vực công nghiệp và xây dựng sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 3 tỷ đồng.
– Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 3 tỷ đồng.
– Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; lĩnh vực công nghiệp và xây dựng sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 người và tổng doanh thu của năm không quá 50 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 20 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này.
– Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 50 người và tổng doanh thu của năm không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 50 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này-
– Doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; lĩnh vực công nghiệp và xây dựng sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người và tổng doanh thu của năm không quá 200 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 100 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này.
Doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 người và tổng doanh thu của năm không quá 300 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 100 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này.
1.1- Phân loại theo lĩnh vực hoạt động:
DNVVN được chia theo 3 nhóm lĩnh vực:
– Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản;
– Công nghiệp và xây dựng;
– Thương mại và dịch vụ
1.2- Phân loại theo quy mô:
Doanh nghiệp nhỏ và vừa bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa, có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người và đáp ứng một trong hai tiêu chí sau đây:
– Tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng;
– Tổng doanh thu của năm trước liền kề không quá 300 tỷ đồng.
2- Các chính sách ưu đãi của Nhà nước dành cho DNVVN
Nhằm khuyến khích phát triển khu vực doanh nghiệp này, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ toàn diện từ tài chính, thuế, tín dụng, đến đào tạo, chuyển đổi số và tiếp cận thị trường.
2.1 – Ưu đãi về thuế
Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN):
– DNVVN được áp dụng mức thuế suất ưu đãi 17% trong thời gian nhất định (thay vì mức 20% phổ thông).
– Một số DNVVN khởi nghiệp sáng tạo còn được miễn thuế TNDN trong vài năm đầu hoạt động tùy điều kiện.
Thuế giá trị gia tăng (GTGT):
Được áp dụng các chính sách giãn, hoãn nộp thuế theo Nghị định của Chính phủ khi có khó khăn do thiên tai, dịch bệnh (ví dụ như COVID-19).
2.2 – Hỗ trợ tín dụng và tiếp cận vốn
– Các DNVVN được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ các Quỹ nhà nước:
+ Quỹ phát triển DNVVN (thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Cho vay với lãi suất thấp, hỗ trợ bảo lãnh tín dụng.
+ Ngân hàng Chính sách xã hội: Cung cấp gói vay ưu đãi cho hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.
+ Nhà nước cũng khuyến khích các tổ chức tín dụng thương mại dành gói tín dụng ưu đãi riêng cho DNVVN.
2.3 – Hỗ trợ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
– DNVVN được hỗ trợ từ Chương trình quốc gia về hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số (giai đoạn 2021–2025):
+ Tư vấn chiến lược, công nghệ số phù hợp.
+ Miễn, giảm chi phí triển khai phần mềm kế toán, ERP, thương mại điện tử…
– Các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (startup) còn được hỗ trợ tham gia các vườn ươm doanh nghiệp, chương trình tăng tốc khởi nghiệp, và kết nối nhà đầu tư.
2.4 – Hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
– Cơ quan quản lý nhà nước phối hợp tổ chức các lớp đào tạo ngắn hạn miễn phí hoặc trợ giá về:
+ Quản trị doanh nghiệp
+ Kế toán – tài chính
+ Marketing – bán hàng
+ Kỹ năng số và quản lý sản xuất
– Hỗ trợ chi phí đào tạo cho người lao động trong doanh nghiệp theo chính sách của Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp và chương trình mục tiêu quốc gia.
2.5 – Hỗ trợ tiếp cận thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh
– Tham gia các hội chợ, triển lãm, chương trình xúc tiến thương mại trong và ngoài nước với chi phí hỗ trợ một phần từ Nhà nước.
– Hỗ trợ xây dựng thương hiệu, tiêu chuẩn chất lượng, và bảo hộ sở hữu trí tuệ.
– Hỗ trợ kết nối cung cầu, kết nối với chuỗi giá trị lớn, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp phụ trợ.
3- Thủ tục để được hưởng ưu đãi
Để được hưởng các ưu đãi và chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, doanh nghiệp cần thực hiện các bước cơ bản sau:
– Đăng ký và xác định quy mô doanh nghiệp tại Sở Kế hoạch và Đầu tư.
– Chuẩn bị hồ sơ chứng minh đáp ứng tiêu chí DNVVN.
– Nộp hồ sơ đăng ký hưởng ưu đãi tại các cơ quan chức năng tương ứng (Sở Công Thương, Sở KH&CN, Sở LĐ-TB&XH…).
– Tham gia chương trình hỗ trợ thông qua các nền tảng trực tuyến của Nhà nước (ví dụ như Cổng hỗ trợ DNVVN – SME Support Portal).
Chính sách ưu đãi và hỗ trợ dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam là khá đa dạng và phong phú, trải rộng từ thuế, tín dụng đến đào tạo và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu, cập nhật chính sách và hoàn thiện hồ sơ thủ tục cần thiết.
Nhà nước đang ngày càng số hóa các thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp qua các nền tảng điện tử, vì vậy DNVVN cũng cần chú trọng đến năng lực công nghệ và tư duy đổi mới để khai thác tốt các nguồn lực này.
